Алматы – елдегі экономикалық, мәдени және технологиялық процестердің негізгі драйвері. Соңғы жылдары қала «ақылды қала» тұжырымдамасына біртіндеп жақындап келеді. Дегенмен, цифрландыру тек сервистерді енгізумен шектелмей, нақты әлеуметтік мәселені шешуге бағытталмаса, оның тиімділігі төмендейді. Бүгінде Алматы үшін басты сұрақ – цифрлық технологиялар қала тұрғындарының өмір сапасын қаншалықты жақсартып отыр?
Қалада электронды қызметтердің үлесі артты: eGov, онлайн жазылу жүйелері, «ақылды» бейнебақылау, көлік қозғалысын басқару платформалары іске қосылды. Бұл – формальды жетістік. Алайда цифрландырудың екінші, аса маңызды қыры бар: қолжетімділік пен теңдік. Әлі де болса аға буын, әлеуметтік осал топтар немесе шеткері ықшам аудандар үшін цифрлық сервистерді пайдалану қиын. Демек, мәселе технологияда емес, оны халыққа бейімдеуде.
Алматыдағы цифрландыру проблемасының тағы бір өзегі – деректердің сапасы мен ашықтығы. Қалада жиналатын үлкен көлемдегі мәліметтер (Big Data) урбанистика, экология, көлік, қауіпсіздік салаларында шешім қабылдаудың негізіне айналуы тиіс. Алайда деректер көбіне ведомстволық деңгейде қалып, аналитикалық әлеуеті толық пайдаланылмай келеді. Бұл – басқару мәдениетінің цифрлық деңгейге әлі толық көшпегенін көрсетеді.
Сонымен қатар цифрландыру адами факторды ығыстырмауы қажет. Тұрғынмен тікелей диалог орнатпайтын, тек алгоритмге сүйенген жүйе сенім тудырмайды. Сондықтан Алматы үшін цифрлық даму – технологиялық емес, ең алдымен әлеуметтік жоба. Ол тұрғынның сұранысын тыңдаудан, кері байланысты тиімді ұйымдастырудан басталуы тиіс.
Осы тұрғыда Алматыда өткен жасанды интеллект пен әдебиетке арналған ғылыми конференция қаланың цифрландыру бағытының жаңа қырын көрсетті. Ұлттық кітапханада өткен басқосуда жасанды интеллекттің тек техникалық салада емес, мәдениет пен рухани кеңістікте де қолданылу мүмкіндігі талқыланды. Бұл – Алматының цифрландыруды тек инфрақұрылыммен шектемей, интеллектуалдық және креативті салаға бағыттай бастағанының белгісі. Әдеби мұраны цифрлау, мәтіндермен жұмыс істеу, ғылыми зерттеулерді автоматтандыру секілді бағыттар қаланың цифрлық экожүйесін мазмұнмен толықтырып, технология мен мәдениетті үйлестіретін жаңа кезеңге жол ашады.
Алматыдағы цифрландырудың басты мәселесі – қарқын емес, мазмұн. Қала технологиялық шешімдерді көбейтумен қатар, олардың нақты пайдасын, әлеуметтік әсерін және ұзақ мерзімді тиімділігін өлшей алғанда ғана цифрлық мегаполиске айналады. Цифрландыру – мақсат емес, құрал. Ал оның түпкі нәтижесі – қала тұрғыны сезінетін жайлы өмір болуы керек.