Өзбекстан Журналистика және бұқаралық коммуникациялар университетінің ректоры Шерзодхон Құдратқожа Ресейдің «Владимир Соловьевпен бір кеш» бағдарламасында айтылған пікірлерге қатысты шұғыл мәлімдеме жасады, деп хабарлайды Arasha.kz.
Anhor.uz порталының жазуынша, бұған саясаттанушы Сергей Михеевтің «посткеңестік елдерді Ресей еркелетіп жіберген, олар өз орындарын білуі тиіс» деген сөзі себеп болған.
Құдратқожа мұндай риториканы ескірген ойлау жүйесінің көрінісі және өзгерген саяси-әлеуметтік шындықты қабылдай алмау деп сипаттады. Оның айтуынша, федералды арнаның студиясында бұрынғы одақтас республикаларға деген кезекті өкпе-реніш логикасы алға тартылған. Олардың «өзіндік пікір білдіруге, дербестікке және даму жолын таңдауға» құқық алуын Ресей тарапы қабылдай алмай отыр.
«Сөйтсек, Ресей бәрін „еркелетіп жіберген“ екен: өмір сүруге, ойлауға және өз жолын таңдауға рұқсат беріпті-міс. Ал енді ешкім бағынбай жатыр — трагедия деген осы», — деп атап өтті ол.
Ректор мұндай мәлімдемелердің мәні қарапайым формулаға тірелетінін атап өтті: егер мемлекет бағынбаса, демек ол «еркелеп кеткен» және «жүйкесі жұқарған».
«Олардың сүйікті сандырағы — „олар өз орнын білуі керек“. Бұл дүниетанымы кеш кезеңдегі КСРО мен тілазар басыбайлы шаруаларды тәрбиелеуге арналған әдістемелердің арасында қалып қойған адамдар үшін өте ыңғайлы позиция», — деді Құдратқожа.
Ол телеэфирлердегі мұндай тезистердің берілу мәнеріне де жеке тоқталып, сыртқы ирония мен ақыл айтудың артында бұрынғы ықпалдан айырылудың ауыр зардабы жатқанын көрсетті.
«Олар империяның өкпелеп қалғанынан шын жүректен зардап шегуде: империядан енді ешкім қорықпайды, оған ешкім бағынбайды және оны ғаламның орталығы деп санамайды», — деп баса айтты профессор.
Оның айтуынша, бұл жағдайдағы ең сорақы нәрсе — қазіргі мемлекеттердің біреудің «тәрбиеленушісі» емес екенін және халықаралық қатынастардың баяғыда-ақ иерархиялық модельден шығып кеткенін мойындамау.
«Елдер — тәрбиеленуші емес, әлем — ата-аналар жиналысы емес, ал шындық — кешкі ток-шоу емес. Әлем әлдеқашан өзгерген, бұл біреуге ұнаса да, ұнамаса да солай», — деп мәлімдеді ол.
Құдратқожа еңбек миграциясы тақырыбына да тоқталып, Өзбекстанның ешкімді бопсаламайтынын және ешкімге ештеңе қарыз емес екенін қадап айтты. Ол жұмыспен қамту мәселелері еңбек нарығын әртараптандыру және жаңа жұмыс орындарын ашу арқылы шешіліп жатқанын атап өтіп, Ресейдің өзі қазіргі таңда (ресейлік үкіметтің ресми мәліметтері бойынша) жұмыс күшінің тапшылығын қатты сезініп отырғанын еске салды.
Сөз соңында ректор Өзбекстанның халықаралық қатынастарда теңдік пен өзара құрметті дәйекті түрде жақтайтынын атап өтті.
«Иә, біз ерке де бақыттымыз, әрі ешқандай да жүйкесі жұқарған жандар емеспіз, өйткені біз қазір мүлдем басқамыз. Сіздерге де соны тілеймін. Көреалмаушылық танытпаңыздар — бұл жаман қасиет», — деп түйіндеді ол. Сонымен қатар, профессор өзбектің «Көреалмаушылықпен емес, таңданыспен өмір сүру керек» деген мақалын тілге тиек етті.