Кейде саясатта айтылған бір сөйлем – ресми құжаттан да ауыр. Ресейдің қауіпсіздік кеңесі төрағасының орынбасары Дмитрий Медведевтің «біртұтас Германияның құқықтық негізі жоқ» деген мәлімдемесі дәл сондай сөздердің бірі. Бұл жай ғана пікір емес, халықаралық тәртіпке күмән тудыратын саяси сигнал, деп хабарлайды Arasha.kz.
Медведевтің логикасы қарапайым: 1990 жылы Германияның бірігуі референдумсыз өтті, демек халықтың еркін білдірмеді. Оның айтуынша, ГДР-дың ФРГ-ға қосылуы «жұтылу» процесіне ұқсайды. Осыдан ол қазіргі Германияның құқықтық легитимділігі күмәнді деген қорытынды шығарады.
Бірақ бұл тезис халықаралық құқық тұрғысынан әлсіз. Германияның бірігуі – тек ішкі саяси шешім емес, бірнеше державаның қатысуымен бекітілген халықаралық келісім. 1990 жылғы «екі плюс төрт» келісімі – АҚШ, КСРО, Ұлыбритания және Францияның қатысуымен жасалған құжат – Германияның толық егемендігін заңды түрде рәсімдеді. ГДР парламенті мен ФРГ институттары бірігуге келісім берді. Яғни, бұл процесс халықаралық құқық нормаларына сай өтті деген позиция басым.
Медведев бұл жерде тек өткенді талқылап отырған жоқ. Оның мәлімдемесінде қазіргі Германияның әскери белсенділігіне қатысты сын жатыр. Әсіресе НАТО-ның Ростоктағы штабын мысалға келтіріп, Берлинді «келісімдерді бұзды» деп айыптайды. Бірақ Германия тарапы бұл объект ұлттық бақылауда екенін және келісімдерге қайшы келмейтінін бірнеше рет түсіндірген.
Тағы бір маңызды деталь – ядролық қару туралы ескерту. Медведев Германияның ядролық қаруға «жақындауының өзі» соғысқа себеп болуы мүмкін екенін айтты. Бұл жерде нақты қауіптен гөрі риторикалық қысым көбірек байқалады. Себебі Германия өз ядролық қаруын жасау ниетін ресми түрде жоққа шығарып келеді, ал ел аумағындағы америкалық ядролық қару – НАТО стратегиясының бөлігі.
Сонда бұл мәлімдеменің түпкі мәні неде? Біріншіден, бұл – тарихты қайта түсіндіру арқылы қазіргі геосаяси позицияны күшейту әрекеті. Екіншіден, Батысқа бағытталған қысым. Германия – Еуропадағы негізгі экономикалық және саяси ойыншы. Оны легитимділік тұрғысынан «шайқау» – үлкен саяси ойынның бір бөлігі болуы мүмкін.
Мұндай риторика бұрын да болған. Бірақ айырмашылығы – қазір халықаралық жүйе әлсіреп, келісімдерге деген сенім азайып барады. Егер әр мемлекет өткен келісімдерді қайта қарап, өзіне тиімді интерпретация жасай бастаса, онда халықаралық құқықтың өзі саяси құралға айналып кетуі мүмкін.