Ресей президенті Владимир Путин тағы да Батысқа қатаң ескерту жасады. Бұл жолы ол «Еуропа соғысқысы келсе, Ресей дәл қазір соғысуға дайын» деп мәлімдеді. Мәскеудегі ВТБ форумында айтылған бұл сөздер жай эмоциялық риторика емес. Сарапшылар Кремльдің соңғы айлардағы мәлімдемелері барған сайын агрессив сипат алып бара жатқанын айтып отыр, деп хабарлайды Arasha.kz.
Путиннің бұл мәлімдемесі Украинадағы соғысқа қатысты жаңа келіссөздер талқыланып жатқан тұста жасалды. Сондықтан оның әр сөзі халықаралық саясаттағы кезекті сигнал ретінде қабылдануда.
Путин нақты не деді?
Ресей президентінің айтуынша, Мәскеу Еуропамен соғысуды жоспарлап отырған жоқ. Бірақ егер Еуропа «тікелей қақтығысқа барғысы келсе», Ресей бұған дайын екенін ашық айтты.
Путин сөз арасында:
– Еуропа Украина мәселесін реттеу процесінен өзін өзі шығарып алды;
– Батыс АҚШ ұсынған «бейбіт жоспарды» өзгертіп жіберді;
– Ресейдің шарттарын қабылдамай отырған тарап – Еуропа деген ойды жеткізуге тырысты.
Бұл — Кремльдің соңғы кездегі негізгі тактикасының бірі. Мәскеу өзін «соғысты тоқтатқысы келетін тарап» ретінде көрсеткісі келеді. Бірақ параллель түрде әскери риториканы күшейтіп отыр.
Украинаға жаңа қоқан-лоқы: «Теңізден айырамыз»
Путиннің ең қатты талқыланған сөзі – Украинаға қатысты мәлімдемесі болды.
Ол Қара теңіздегі ресейлік танкерлерге шабуыл жалғаса берсе, Ресей Украинаға қарсы «қатаң жауап» беретінін айтты. Тіпті:
«Украинаны теңізден айыру – ең радикалды жол»,
деп ашық мәлімдеді.
Бұл – жай сөз емес. Егер Ресей шынымен Украина порттарына қысымды күшейтсе, онда:
Украина экспортына ауыр соққы тиюі мүмкін;
астық дәлізі мәселесі қайта ушығады;
Қара теңіздегі халықаралық тасымал қауіпке айналады.
Яғни мәселе тек Украина мен Ресей арасында ғана емес, әлемдік азық-түлік нарығына да әсер етуі ықтимал.
Қара теңізде не болып жатыр?
Соңғы аптада бірнеше ресейлік танкерге шабуыл жасалғаны хабарланды. Соның ішінде:
Midvolga 2 танкері Түркия жағалауына жақын жерде шабуылға ұшырады;
Mersin кемесінде жарылыстар болған;
тағы екі танкер Босфор маңында дрон шабуылына тап болған.
Ресей бұл шабуылдардың артында Украина тұр деп есептейді.
Ал Түркия президенті Режеп Тайып Ердоған жағдайды «қауіпті эскалация» деп атады. Себебі Қара теңіздегі тұрақсыздық Түркияның өзіне де экономикалық және қауіпсіздік тұрғысынан әсер етеді.
Кремль неліктен дәл қазір осындай мәлімдеме жасап отыр?
Бұл жерде бірнеше фактор бар.
1. АҚШ-пен келіссөздер жүріп жатыр
Мәскеу қазір Вашингтонмен келіссөздер арқылы өзіне тиімді шарттар алуға тырысып отыр. Путиннің қатаң риторикасы – қысым жасау құралы.
2. Еуропаны қорқыту тактикасы
Ресей Еуропадағы соғысқа шаршаған қоғамды жақсы түсінеді. Энергетика, инфляция, миграция мәселелері онсыз да ЕО елдерінде саяси қысым туғызып отыр. Кремль осы әлсіз тұстарды пайдалануға тырысады.
3. Ішкі аудиторияға сигнал
Путиннің мұндай сөздері Ресей ішіндегі аудиторияға да бағытталған. «Біз әлсіз емеспіз» деген образды сақтау Кремль үшін маңызды.
Бұл мәлімдеме нені өзгертуі мүмкін?
Қысқа мерзімде үлкен өзгеріс болмауы мүмкін. Бірақ мына нәрсе анық байқалады:
Украинадағы соғыс енді тек екі ел арасындағы қақтығыс ретінде қаралмайды. Мәскеу оны Батыспен геосаяси текетірес деңгейіне толық шығарып отыр.
Ең қауіптісі – мұндай мәлімдемелердің біртіндеп қалыпты нәрсеге айналып бара жатқаны. Бірнеше жыл бұрын «Еуропамен соғысқа дайынбыз» деген сөз халықаралық сенсация болар еді. Қазір бұл ақпарат ағынындағы кезекті жаңалық секілді қабылдана бастады.
Ал дәл осы қалыпты қабылдау – әлемдік саясаттағы ең қауіпті өзгерістердің бірі болуы мүмкін.