Шымкенттегі металлургиялық зауыт төңірегінде дау шықты. Қытайдан келген инвесторлар жергілікті құқық қорғау органдары олардың бизнесіне қысым көрсеткенін айтып отыр. 31 арнаның хабарлауынша, 6 мамыр күні күш құрылымдары металлургиялық кәсіпорын аумағында ауқымды рейд жүргізіп, ондаған Қытай азаматын ұстаған, деп хабарлайды Arasha.kz.
Компания өкілдерінің айтуынша, осы оқиғадан кейін өндіріс іс жүзінде тоқтап қалған. Себебі ұсталған азаматтардың арасында зауыт жұмысына жауапты техникалық мамандар мен өндірістік бақылауды жүргізетін қызметкерлер болған. Инвесторлар кәсіпорынның кадрсыз әрі бақылаусыз қалғанын айтып, мұның салдары ауыр экономикалық шығынға әкелгенін мәлімдеді.
31 арна тілшісі дайындаған материалда айтылғандай, сөз болып отырған кәсіпорын – «Синьо Аньстел» металлургиялық зауыты. Онда жүздеген адам жұмыс істейді. Бірақ жергілікті құқық қорғау органдары жүргізген жаппай ұстаудан кейін зауыттың жұмысы тоқырап қалған.
Компания өкілдері күш құрылымдары зауыт аумағына анонимді шағым негізінде кіргенін айтады. Олардың мәлімдеуінше, шетелдік жұмысшылар мен өндірісті дамытуға инвестиция салуды жоспарлаған инвесторлар 15 күн бойы ұсталған. Осы уақыт ішінде өндірістік процесс тоқтап, кәсіпорын елеулі қаржылық шығынға ұшыраған.
Компания өкілдері 31 арнаға берген түсініктемесінде шығын көлемін былай бағалады:
«Бізге тікелей 200 мың доллар көлемінде экономикалық залал келді. Жанама шығын 500 мың долларды құрады. Бұдан бөлек, мемлекет шамамен 200 мың доллар салық түсімінен айырылды. Бұл кәсіпорынның дамуына да, жергілікті экономикаға да елеулі зиян келтірді», – дейді инвесторлар.
Кейін Бас прокуратура араласқаннан соң ұсталғандардың бәрі босатылған. Сондай-ақ тәркіленген төлқұжаттар иелеріне қайтарылған. Алайда кәсіпкерлер құқық қорғау органдарының зауытқа не себепті кіргенін және мұндай әрекетке қандай заңдық негіз болғанын түсінбей отырғанын жеткізді.
Инвесторлар бұл істі жоғары деңгейде бақылауға алуды сұрап отыр. Олар құқық қорғау органдары қызметкерлерінің әрекеті заң шеңберінде тексерілуі керек деп санайды.
«Бас прокурордан бұл істі жоғары деңгейде бақылауға алуды, оқиғаның барлық мән-жайын анықтауды, билігін асыра пайдаланған және заңды бұзған барлық тұлғаларды қатаң жауапкершілікке тартуды сұраймыз», – деді компания өкілдері 31 арнаға берген пікірінде.
Компания адвокатының айтуынша, қазір лауазымдық өкілеттікті асыра пайдалану немесе қызметтік өкілеттікті теріс пайдалану белгілері бойынша қылмыстық іс тіркелген. Қорғаушы тарап бұл оқиға қатардағы процессуалдық қате емес, әлдеқайда терең тексеруді қажет ететін жағдай болуы мүмкін деп отыр.
«Біз шын мәнінде кең көлемді тергеу болады деп күтеміз. Өйткені бұл – қатардағы оқиға емес, жай ғана процессуалдық қате де емес. Бұл мақсатты түрде жасалған әрекет болуы мүмкін. Тіпті кәсіпорынды рейдерлік жолмен басып алу ниеті немесе одан да терең мақсаттар болған шығар», – деді компания адвокаты.
31 арнаның мәліметінше, «Синьо Аньстел» зауыты Қазақстанда 7 жылдан астам уақыттан бері жұмыс істеп келеді. Осы кезең ішінде инвесторлар кәсіпорынға ондаған миллион доллар қаржы құйған. Компания алдағы бір жылда өндірісті дамыту үшін тағы 30 миллион доллар инвестиция салуды жоспарлап отыр.
Кәсіпорынның жыл сайынғы салықтық аударымдары 7 миллиард теңгеден асады. Сондықтан бұл оқиға тек жеке компания мен құқық қорғау органдары арасындағы дау емес, Қазақстандағы инвестициялық ахуал, шетелдік капиталға құқықтық кепілдік және өңірлік экономиканың тұрақтылығы мәселесін де алға шығарып отыр.
Мұндай жағдайлар инвесторлар үшін ең сезімтал сұрақты туындатады: егер өндіріс орны құқықтық негізі толық түсіндірілмеген рейдтен кейін тоқтап қалса, шетелдік бизнес Қазақстандағы ұзақмерзімді жобаларға қаншалықты сеніммен қарай алады?
Әзірге компания тарапы әділ тергеу жүргізіліп, кінәлі тұлғалар жауапқа тартылады деп үміттеніп отыр. Ал бұл істің қалай аяқталатыны Шымкенттегі бір зауыттың ғана емес, жалпы елдегі инвестициялық қауіпсіздік мәселесінің де көрсеткіші болуы мүмкін.