«Ресейге ең үлкен қауіп соғыстан емес, энергиядан келеді» – профессор Острецовтың даулы болжамдары
Ресейлік ядролық энергетика маманы, техника ғылымдарының докторы Игорь Острецов соңғы сұхбаттарының бірінде Ресейдің болашағы, Украинадағы соғыс, Қытайдың күшеюі және әлемдік энергетикалық дағдарыс туралы бірқатар даулы мәлімдеме жасады.
Профессордың айтуынша, қазіргі әлемде болып жатқан көптеген геосаяси оқиғалардың түпкі себебі әскери емес, энергетикалық сипатқа ие. Оның пікірінше, мемлекеттер арасындағы күрестің негізгі нысаны – территория немесе идеология емес, энергия ресурстары мен оларды бақылау мәселесі.
Острецов Украинадағы соғыс туралы не айтты?
Острецов Украинадағы соғысты дәстүрлі әскери қақтығыс ретінде қарастыруға болмайды деп есептейді. Оның пікірінше, бұл процесс әлдеқайда ірі геосаяси ойындардың бір бөлігі.
Ғалым Украина энергетикасының ұзақ уақыт бойы Ресеймен байланыста болғанын айтып, егер энергетикалық ресурстар жеткізілмесе, қақтығыс әлдеқашан аяқталуы мүмкін еді деген ой айтады.
Оның көзқарасында қазіргі әскери әрекеттердің артында әлемдік қаржы және саяси элиталардың мүдделері тұр. Сондықтан ол бұл соғысты нақты майданнан гөрі үлкен геосаяси спектакль ретінде сипаттайды.
Әлемдегі басты мәселе – энергетикалық дағдарыс па?
Сұхбаттың негізгі бөлігі энергетика тақырыбына арналды.
Профессордың пайымдауынша, әлемде мұнай қорының сарқылуы мен энергия тұтынудың өсуі алдағы онжылдықтардағы ең маңызды проблемаға айналады.
Ол мұнайды тек жанармай емес, болашақ өнеркәсіптің шикізаты деп есептейді. Сондықтан көмірсутектерді жаппай жағу стратегиялық қателік деген пікір білдіреді.
Острецов адамзаттың болашағы толыққанды атом энергетикасымен байланысты екенін айтып, қазіргі қолданылып жүрген көптеген технологиялардың тығырыққа тірелгенін алға тартады.
Қытай Сібірге көз тігіп отыр ма?
Сұхбаттағы ең даулы мәлімдемелердің бірі Қытайға қатысты болды.
Острецовтың айтуынша, Қытай ұзақ мерзімді перспективада Сібірге стратегиялық қызығушылық танытады. Оның ойынша, Қытай экономикасының әрі қарай өсуі үшін арзан энергия көздері мен табиғи ресурстар қажет.
Профессор Ресейдің әлсіреуі жағдайында Қытайдың ықпалы күшейіп, Сібірдің ресурстарына бақылау орнатуға ұмтылуы мүмкін деген болжам айтады.
Бұл пікірді растайтын нақты дәлелдер келтірілмегенімен, сұхбат барысында ол Қытайдың энергетикалық және технологиялық даму қарқынын бірнеше рет мысалға келтіреді.
Ресей мен АҚШ арасындағы тәуелділік аяқталды ма?
Острецов Кеңес Одағы ыдырағаннан кейін Ресей мен АҚШ арасында ядролық отын саласында белгілі бір тәуелділік болғанын еске салады.
Алайда қазір Америка жаңа технологияларға көшіп жатыр және Ресейге бұрынғыдай мұқтаж емес деп санайды.
Оның пікірінше, дәл осы жағдай Ресей үшін жаңа кезеңнің басталуын білдіреді. Ғалым мұны Ресейдің қауіпсіздігі мен халықаралық рөлін қайта қарауды қажет ететін маңызды фактор ретінде бағалайды.
«Ресейдің басты мәселесі – технология емес, басқару жүйесі»
Сұхбат барысында Острецов бірнеше рет Ресейдегі басқару жүйесін сынға алды.
Ол елдің ғылыми және технологиялық әлеуеті жеткілікті болғанымен, оны жүзеге асыруға саяси ерік жетіспейді деп есептейді.
Профессордың айтуынша, қазіргі элиталардың басым бөлігі қысқа мерзімді қаржылық мүдделерге тәуелді болып қалған. Сондықтан ұзақ мерзімді ұлттық жобалар кейінге ысырылады.
Оның ойынша, дәл осы фактор елдің даму қарқынын тежеп отыр.
Сталин кезеңі неге мысал ретінде келтірілді?
Сұхбатта Острецов бірнеше рет Кеңес Одағының алғашқы индустрияландыру кезеңіне тоқталды.
Ол Сталин дәуірінде елдің экономикалық өсімі ерекше жоғары болғанын айтып, мемлекет ұзақ мерзімді мақсаттарды жүзеге асыруға қабілетті болғанын атап өтті.
Ғалымның пікірінше, кейінгі кезеңдерде басқарушы элита Батысқа көбірек бағдар ұстай бастады. Соның салдарынан ұлттық даму стратегиясы әлсіреді деген тұжырым жасайды.
Бұл да Ресей қоғамында жиі пікірталас тудыратын мәселелердің бірі саналады.
Профессор қандай шешім ұсынады?
Острецовтың айтуынша, Ресейдің болашағы әскери күште емес, жаңа энергетикалық технологияларды дамытуда жатыр.
Ол өзі ұсынған ядролық энергетикаға қатысты технологияларды жүзеге асыру арқылы Ресей әлемдік энергетикалық орталыққа айнала алады деп есептейді.
Ғалымның ойынша, егер Ресей халықаралық энергетикалық платформа құрып, жаңа технологиялық бағытты қолға алса, көптеген мемлекеттер онымен ынтымақтастық орнатуға мүдделі болады.
Сұхбат соңында ол Ресейдің келешегі дәл осы шешімдердің қабылдануына байланысты екенін айтты.