Қазақстанның көлік саласы биылғы жылдың алғашқы бес айында тұрақты нәтижеге қол жеткізді. Ел ішіндегі тасымал көлемінің ұлғаюы, автомобиль көлігінің белсенділігі, теңіз бағыттарының дамуы және жаңа көлік инфрақұрылымының іске қосылуы саланың қарқынын сақтауға мүмкіндік берді. Сарапшылардың айтуынша, ішкі нарықтың белсенділігі көлік жүйесінің тұрақты жұмыс істеуіне негіз болып отыр.
Ұлттық статистика бюросының деректеріне сәйкес, қаңтар-мамыр айларында көлік және қоймалау қызметтерінің нақты көлем индексі 8,4 пайызды құрады. Бұл көрсеткіш көлік саласының экономиканың маңызды драйверлерінің бірі болып қала беретінін аңғартады.
Мамандардың пікірінше, бүгінде тасымал нарығында жаңа үрдіс байқалады. Егер бұрын негізгі жүк халықаралық бағыттарға тиесілі болса, қазір ішкі логистика мен өңіраралық қатынас айтарлықтай белсенді бола түскен.
Ел ішіндегі жүк тасымалы қарқын алып келеді
Бес ай ішінде Қазақстан аумағында 382,1 миллион тонна жүк жеткізілді. Бұл өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда 2 пайызға көп. Сарапшылардың айтуынша, мұндай нәтиже ел ішіндегі экономикалық белсенділіктің сақталғанын көрсетеді. Сауда, құрылыс және өндіріс салаларындағы тұрақты сұраныс логистикаға қосымша серпін беріп отыр.
Аналитикалық орталықтың сарапшысы Асан Құрманбековтің пікірінше, қазіргі көрсеткіштер көлік саласының жаңа даму кезеңіне өткенін байқатады.
«Көлік саласы биыл да тұрақты өсім көрсетіп отыр. Қазір негізгі серпін ішкі нарықтан келіп жатыр. Сауда, құрылыс және өңірлік логистика жүк тасымалының тұрақты дамуына негіз болды. Бұл көлік жүйесінің өзгерістерге тез бейімделетінін көрсетеді. Сондықтан қазіргі үрдісті саланың жаңа даму кезеңі деп бағалауға толық негіз бар», – дейді сарапшы.
Көлік саласындағы ең жоғары көрсеткіштердің бірі автомобиль тасымалына тиесілі болды.Қаңтар-мамыр айларында автомобиль көлігі арқылы жеткізілген жүк көлемі 9,7 пайызға артты. Мамандар мұны өңірлер арасындағы экономикалық байланыстың нығаюымен, логистиканың икемділігімен және ішкі сұраныстың жоғары болуымен байланыстырады.
«Автомобиль көлігі кез келген өзгеріске жылдам бейімделеді. Бұл оның басты артықшылығы. Ішкі бағыттардағы тұрақты сұраныс сектордың дамуына мүмкіндік беріп отыр. Өңірлер арасындағы тауар айналымының ұлғаюы да осы бағыттың әлеуетін арттырды. Сондықтан автомобиль логистикасы алдағы уақытта да көлік саласының негізгі драйверлерінің бірі болып қала береді», – дейді Асан Құрманбеков.
Теміржол саласы да елдің көлік жүйесінде маңызды рөл атқаруын жалғастырып келеді. Сарапшылар бұл бағыттың халықаралық нарықтағы өзгерістерге бейімделу кезеңінен өтіп жатқанын айтады. Теңіз тасымалы да оң нәтижесін сақтап қалды. Бұл секторда жүк көлемі 9,5 пайызға, ал жүк айналымы 17,6 пайызға өсті.
Жолаушылар легі артты
Жыл басынан бері Қазақстанда 822,3 миллион адам көлік қызметін пайдаланған. Бұл өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 6,6 пайызға жоғары көрсеткіш. Осы уақыт ішінде жолаушы айналымы 36,7 миллиард жолаушы-шақырымға жетті. Автомобиль көлігі халық арасында ең сұранысқа ие бағыттардың бірі болып қала берді. Бұл сегментте жолаушылар саны 6,8 пайызға көбейді. Такси қызметіне деген қызығушылық та жоғары деңгейде сақталып отыр. Бес айдың қорытындысында бұл бағыттағы өсім 40,8 пайызды құрады. Сарапшылар такси қызметіндегі жоғары көрсеткішті нарықтың ашық әрі жүйелі жұмыс істеуімен байланыстырады.
Соңғы жылдары ресми есепке енбеген көптеген тасымалдаушы заңды түрде жұмыс істей бастаған. Соның арқасында саладағы нақты көрсеткіштер толық қалыптасып келеді.
«Такси қызметіндегі жоғары өсім – саланың ашық әрі жүйелі жұмыс істеуге көшкенінің белгісі. Бұрын бейресми қызмет көрсеткен жүргізушілердің ресми статистикаға енгізілуі нарықтың нақты көлемін көрсетуге мүмкіндік берді. Бұл мемлекетке де, бизнеске де тиімді. Ең бастысы – алдағы уақытта осы деректер негізінде саланы одан әрі дамытуға мүмкіндік туады», – дейді сарапшы.
Мамыр айында ресми статистикада алғаш рет жеңіл рельсті көлік (LRT) көрсеткіштері жарияланды. Бір айдың ішінде бұл көлік түрін 1,1 миллионнан астам жолаушы пайдаланған. Бұл жаңа көлік инфрақұрылымына халықтың қызығушылығы жоғары екенін көрсетеді.
Әуе көлігі дамудың жаңа кезеңінде
Әуе тасымалы да оң нәтижесін сақтап отыр. Қаңтар–мамыр айларында әуе көлігімен тасымалданған жолаушылар саны 1,7 пайызға, ал жолаушы айналымы 7 пайызға артты.
Сарапшылар халықаралық бағыттардың кезең-кезеңімен кеңеюі бұл саланың мүмкіндігін одан әрі арттырады деп есептейді. Асан Құрманбековтің айтуынша, қазіргі көрсеткіштер көлік жүйесінің тұрақты дамып келе жатқанын дәлелдейді.
«Қазақстанның көлік саласы бүгінде тұрақты даму жолында. Ішкі нарықтағы белсенділік, автомобиль логистикасының тиімділігі, теңіз тасымалының дамуы және жаңа көлік жобалары саланың болашағына сенім ұялатады. Ал экспорттық инфрақұрылымның нығаюы мен халықаралық бағыттардың кеңеюі қосымша мүмкіндік ашады. Сондықтан көлік саласының алдағы даму перспективасы оң бағаланып отыр», – дейді сарапшы.
Сарапшылардың бағалауынша, көлік саласының бүгінгі нәтижелері ел экономикасының тұрақты дамуына үлес қосып отыр. Өңірлер арасындағы байланыстардың нығаюы, инфрақұрылымның жаңаруы және көлік бағыттарының кеңеюі саланың мүмкіндігін арттыра түсуде. Бұл үрдіс сақталса, көлік жүйесі экономиканың өсіміне алдағы уақытта да елеулі үлес қоса береді.