2026 жылы Қазақстанда бала дүниеге келген отбасыларға бірнеше төлем қарастырылған. Олардың қатарына бала тууына байланысты біржолғы мемлекеттік жәрдемақы, жұмыс істейтін әйелдерге берілетін жүктілік пен босану бойынша әлеуметтік төлем және бала 1,5 жасқа толғанға дейін төленетін ай сайынғы жәрдемақы кіреді, деп хабарлайды Arasha.kz.
Төлем мөлшері әйелдің ресми жұмыс істейтініне, әлеуметтік аударымдарының болуына, кейінгі 12 немесе 24 айдағы табысына және отбасындағы баланың реттік санына байланысты есептеледі.
2026 жылы декретке шыққан әйел қандай төлемдер алады?
Бала дүниеге келген кезде анаға немесе баланы күтетін адамға мынадай негізгі төлемдер тағайындалуы мүмкін:
- Бала тууына байланысты біржолғы мемлекеттік жәрдемақы.
- Жүктілік пен босануға байланысты табысынан айырылған жағдайда төленетін біржолғы әлеуметтік төлем.
- Бала 1,5 жасқа толғанға дейін берілетін ай сайынғы жәрдемақы немесе әлеуметтік төлем.
Бала тууына берілетін біржолғы жәрдемақыны жұмыс істейтін және жұмыс істемейтін ата-аналардың барлығы ала алады. Ал жүктілік пен босануға байланысты әлеуметтік төлем әлеуметтік аударымдары бар жұмыс істейтін әйелдерге тағайындалады.
2026 жылғы бала туу жәрдемақысы қанша?
2026 жылы айлық есептік көрсеткіш 4 325 теңге болып белгіленді. Осыған байланысты бала туған кезде берілетін біржолғы мемлекеттік жәрдемақының мөлшері де өсті.
Жәрдемақы мөлшері:
- Бірінші, екінші және үшінші бала – 164 350 теңге
- Төртінші және одан кейінгі бала – 272 475 теңге
Бұл жәрдемақы отбасының табысына және ананың ресми жұмысының бар-жоғына қарамастан төленеді. Егіз немесе одан көп бала дүниеге келсе, біржолғы жәрдемақы әр балаға жеке тағайындалады. Өтініш бала туған күннен бастап 18 айдан кешіктірілмей берілуі қажет.
Жұмыс істейтін әйелдің декреттік төлемі қалай есептеледі?
Ресми жұмыс істейтін және Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қорына әлеуметтік аударымдары түскен әйел жүктілік пен босануға байланысты біржолғы әлеуметтік төлем алады.
Есептеу кезінде декреттік демалыс басталған айдың алдындағы кейінгі 12 күнтізбелік айда әлеуметтік аударымдар төленген табыс ескеріледі. Осы кезеңдегі жалпы табыс 12 айға бөлінеді.
Есептеу формуласы:
Орташа айлық табыс × еңбекке жарамсыздық коэффициенті – 10% міндетті зейнетақы жарнасы
Қалыпты босану кезінде декреттік демалыс 126 күнге беріледі. Бұл жағдайда коэффициент:
126 ÷ 30 = 4,2
Демек, стандартты декреттік төлемді есептеу формуласы:
Орташа айлық табыс × 4,2 – 10% МЗЖ
Егер кейінгі 12 айдың бірнеше айында әйел жұмыс істемесе немесе әлеуметтік аударымдар түспесе, табыс жұмыс істеген айлар санына емес, бәрібір 12 айға бөлінеді.
300 мың теңге жалақы алатын әйел қанша декреттік төлем алады?
МӘСҚ жүйесінде ескерілген орташа айлық табыс 300 мың теңге болды делік.
Есептеу тәртібі:
300 000 × 4,2 = 1 260 000 теңге
Осы сомадан 10 пайыз міндетті зейнетақы жарнасы ұсталады:
1 260 000 – 126 000 = 1 134 000 теңге
Нәтижесінде әйелдің банк шотына шамамен 1 134 000 теңге түседі.
Нақты сома әйелдің жалақысына ғана емес, кейінгі 12 айда әлеуметтік аударымдар жасалған табыс көлеміне байланысты анықталады.
2026 жылғы декреттік төлемнің ең жоғары мөлшері қанша?
Әлеуметтік төлемді есептеу кезінде бір айлық табыстың ең жоғары мөлшері жеті ең төменгі жалақымен шектеледі.
2026 жылы ең төменгі жалақы 85 мың теңге болғандықтан, есепке алынатын айлық табыстың шекті мөлшері:
85 000 × 7 = 595 000 теңге
Стандартты 126 күндік декреттік демалыс кезінде:
595 000 × 4,2 = 2 499 000 теңге
Одан 10 пайыз міндетті зейнетақы жарнасы ұсталғаннан кейін әйелдің банк шотына ең көбі:
2 249 100 теңге аударылады.
Жалақысы 595 мың теңгеден жоғары әйелдерге жұмыс беруші мен қызметкер арасындағы еңбек немесе ұжымдық шартта көзделсе, нақты жалақы мен қордан төленетін қаражат арасындағы айырманы жұмыс беруші өтей алады.
Декреттік демалыс неше күнге беріледі?
Қазақстанда жүктілік пен босануға байланысты демалыстың қалыпты ұзақтығы – 126 күнтізбелік күн. Оның 70 күні босануға дейін, ал 56 күні босанғаннан кейін беріледі.
Босану асқынған жағдайда немесе екі және одан да көп бала дүниеге келсе, демалысқа қосымша 14 күн қосылып, жалпы мерзім 140 күнге дейін ұзартылады.
Бұдан бөлек, анасы, әкесі немесе баланы іс жүзінде тәрбиелейтін басқа адам бала үш жасқа толғанға дейін жалақысы сақталмайтын бала күтімі демалысын ала алады.
Жұмыс істемейтін аналарға ай сайын қанша төленеді?
Міндетті әлеуметтік сақтандыру жүйесіне қатыспайтын, яғни ресми әлеуметтік аударымдары жоқ ата-аналарға бала 1,5 жасқа толғанға дейін бюджеттен ай сайын мемлекеттік жәрдемақы беріледі.
2026 жылғы төлем мөлшері:
- Бірінші бала – 24 912 теңге
- Екінші бала – 29 453 теңге
- Үшінші бала – 33 951 теңге
- Төртінші және одан кейінгі бала – 38 493 теңге
Бұл төлем баланың туған күнінен бастап 1,5 жасқа толғанға дейін беріледі. Өтінішті бала туған күннен бастап 18 ай ішінде тапсыру қажет.
Жұмыс істейтін ананың бала күтімі төлемі қалай есептеледі?
Әлеуметтік аударымдары бар жұмыс істейтін ата-анаға бала күтімі бойынша төлем кейінгі 24 айдағы орташа айлық табысының 40 пайызы мөлшерінде есептеледі.
Есептеу формуласы:
Кейінгі 24 айдағы жалпы табыс ÷ 24 × 40% – 10% МЗЖ
Мысалы, МӘСҚ жүйесінде ескерілген орташа айлық табыс 300 мың теңге болса:
300 000 × 40% = 120 000 теңге
10 пайыз зейнетақы жарнасы шегерілгеннен кейін:
120 000 – 12 000 = 108 000 теңге
Ата-ананың банк шотына ай сайын шамамен 108 000 теңге түседі. Төлем бала 1,5 жасқа толғанға дейін жүргізіледі. 2026 жылы бала күтіміне байланысты ай сайынғы әлеуметтік төлемнің есептік мөлшері 238 мың теңгеден аспайды.
Декреттік төлем алу үшін қандай құжаттар керек?
Жүктілік пен босануға байланысты біржолғы әлеуметтік төлемді рәсімдеу үшін, әдетте, мына құжаттар қажет:
- өтініш;
- жеке басын куәландыратын құжат;
- жүктілік пен босануға байланысты еңбекке уақытша жарамсыздық парағы;
- төлем аударылатын банк шотының IBAN нөмірі.
Жеке кәсіпкерлерден әлеуметтік аударымдардың төленгенін растайтын қосымша мәліметтер сұратылуы мүмкін. Мемлекеттік ақпараттық жүйелерде бар құжаттарды қағаз түрінде ұсыну талап етілмейді.
Бала туғаннан кейін біржолғы жәрдемақы мен бала күтімі төлемін рәсімдеу үшін баланың туу туралы мәліметтері қажет болады. Бұл ақпарат мемлекеттік жүйеде болған жағдайда автоматты түрде тексеріледі.
Декреттік төлемге өтінішті қалай береді?
Өтінішті бірнеше жолмен беруге болады:
- eGov электрондық үкімет порталы арқылы;
- Халыққа қызмет көрсету орталығында;
- проактивті қызмет арқылы SMS-хабарламаға жауап беру жолымен;
- қызмет қолжетімді болған жағдайда екінші деңгейлі банктің мобильді қосымшасы арқылы.
Жүктілік пен босануға байланысты әлеуметтік төлемге құжат еңбекке жарамсыздық парағы берілген күннен бастап 12 ай ішінде тапсырылуы тиіс. Бала туу және бала күтімі төлемдеріне өтініш беру мерзімі – бала туған күннен бастап 18 ай.
Декреттік төлем туралы жиі қойылатын сұрақтар
Декреттік төлем барлық әйелге беріле ме?
Бала тууына байланысты біржолғы мемлекеттік жәрдемақы барлық әйелге беріледі. Ал жүктілік пен босануға байланысты табыстан айырылу төлемін алу үшін әлеуметтік аударымдардың болуы қажет.
Бала күтімі демалысына әкесі шыға ала ма?
Иә. Бала күтімі демалысын анасы, әкесі немесе баланы іс жүзінде тәрбиелейтін заңды өкіл рәсімдей алады.
Декрет кезінде жұмыс орны сақтала ма?
Бала күтімі бойынша демалыс кезінде қызметкердің жұмыс орны сақталады. Қызметкер бала үш жасқа толмай тұрып жұмысқа қайта шығуға да құқылы.
Егіз бала туса, жәрдемақы қалай төленеді?
Бала тууына байланысты біржолғы мемлекеттік жәрдемақы әр балаға бөлек есептеледі. Жүктілік пен босануға байланысты демалыс 140 күнге дейін ұзартылуы мүмкін.