Мемлекеттің шынайы қуаты азаматтарының әл-ауқатымен ғана емес, отбасының қаншалықты берік екенімен де анықталады. Сондықтан соңғы жылдары Қазақстанда отбасы институтын нығайту мемлекеттік саясаттың негізгі бағыттарының біріне айналып отыр. Бұл ұстаным тек ресми құжаттарда ғана емес, нақты тетіктер арқылы жүзеге асып келеді.
Жуырда Астанада өткен ведомствоаралық талқылауда Конституциялық Сот, Ұлттық комиссия, мемлекеттік органдар мен сарапшылар отбасы саясатының бүгінгі жай-күйін саралап, оны жетілдірудің жаңа бағыттарын талқылады. Кездесудің өзегі – Конституцияда бекітілген отбасы, ана, әке және бала құқығын қорғау қағидаларының іс жүзінде қалай орындалып жатқаны болды.
Жаңартылған Конституция отбасы мәселесіне қатысты құқықтық негізді бұрынғыдан да айқындай түсті. Бірақ кез келген заңның өміршеңдігі оның күнделікті өмірде қаншалықты іске асырылатынымен өлшенеді. Сондықтан талқылау барысында заңнаманы жетілдірумен қатар құқық қолдану тәжірибесін жетілдіру, мемлекеттік органдардың өзара үйлесімді жұмысын күшейту мәселелері де көтерілді. Бұл – отбасы мәселесіне тек әлеуметтік емес, құқықтық жауапкершілік тұрғысынан қараудың белгісі.
Бүгінде қоғамда ажырасу, тұрмыстық жанжал, балалардың психологиялық қауіпсіздігі секілді күрделі мәселелер жиі талқыланады. Осындай жағдайда отбасы саясатының басты мақсаты тек проблемаларды шешу емес, олардың алдын алатын тұрақты жүйе қалыптастыру екені анық байқалады.
Кеңес беруден кешенді сүйемелдеуге дейін
Отбасын қолдау тек жәрдемақы немесе әлеуметтік төлеммен шектелмейді. Кей жағдайда адамдарға ең алдымен кәсіби кеңес, психологиялық қолдау немесе құқықтық түсіндіру қажет болады. Осы қажеттілікті өтеу үшін елімізде Отбасын қолдау орталықтарының желісі кезең-кезеңімен кеңейіп келеді.
Қазір Қазақстанда 160 Отбасын қолдау орталығы жұмыс істейді. Биылғы жылдың алғашқы айларында бұл орталықтарға 50 мыңнан астам өтініш түсіп, 43 мыңнан астам отбасы түрлі бағыттағы кеңес алған. Ал шамамен алты мың отбасы мамандардың ұзақ мерзімді сүйемелдеуіне алынған. Бұл көрсеткіштер орталықтардың формалды құрылым емес, нақты әлеуметтік қажеттілікті өтейтін институтқа айналып келе жатқанын көрсетеді.
Мұндай орталықтардың ерекшелігі – бір мәселені бірнеше қырынан қарастыруында. Мұнда азаматтар заңгердің, психологтың, әлеуметтік қызметкердің және басқа да мамандардың көмегіне қатар жүгіне алады. Нәтижесінде қиын жағдайға тап болған отбасы мәселені жеке емес, кешенді түрде шешуге мүмкіндік алады.
Сарапшылардың пікірінше, дәл осындай алдын алу шаралары әлеуметтік тәуекелдерді азайтып, отбасының ішкі тұрақтылығын сақтауға ықпал етеді. Сондықтан бұл бағыттағы жұмыстың кеңеюі қоғамның әлеуметтік қауіпсіздігіне салынған ұзақ мерзімді инвестиция деуге болады.
Жауапты ата-ана – болашаққа кепілі
Отбасы беріктігінің негізі заңмен ғана емес, ата-ананың жауапкершілігімен қалыптасады. Осы тұрғыдан алғанда соңғы жылдары қолға алынған ағартушылық жобалардың маңызы артып келеді. Солардың бірі – «Ата-аналар академиясы».
Жоба аясында ата-аналар бала тәрбиесінің психологиялық, педагогикалық және құқықтық қырларын меңгеріп, отбасындағы өзара қарым-қатынасты нығайтуға қажетті білім алады. Өткен жылы алғашқы кезеңде мыңдаған адам осы бағдарлама бойынша оқытылса, биыл жоба еліміздің өзге өңірлеріне де кеңейтілуде. Сонымен бірге арнайы цифрлық білім беру платформасы іске қосылып, материалдар барлық азаматқа қолжетімді болды.
Болашақ жұбайларға арналған әдістемелік құралдың әзірленуі де отбасы мәдениетін қалыптастыруға бағытталған маңызды қадамдардың бірі. Бұл жастардың некеге тек салтанатты рәсім ретінде емес, үлкен жауапкершілік жүктейтін өмірлік шешім ретінде қарауына ықпал етуді көздейді.
Бүгінгі таңда отбасы саясаты әлеуметтік қолдау көрсетумен ғана шектелмей, құқықтық мәдениет, ата-аналық жауапкершілік және профилактикалық жұмыстарды біріктіретін кешенді модельге айналып келеді. Өйткені мықты мемлекет ең алдымен мықты отбасылардан құралады. Ал отбасы құндылығы сақталған қоғам ғана ұзақ мерзімді тұрақтылық пен орнықты дамуға қол жеткізе алады.