Қазақстанда 23 тамызда жаңа бірпалаталы Парламент – Құрылтай депутаттарының сайлауы өтеді. Жаңа Конституцияға сәйкес, Құрылтай 145 депутаттан тұрады және олар бес жыл мерзімге сайланады, деп жазады Arasha.kz.
Сайлау жақындаған сайын қоғамда "Құрылтайға кімдер келеді?" деген сауал да жиі қойыла бастады. Қазақстан тарихында кәсіби саясаткерлермен қатар өнер мен мәдениет өкілдерінің депутат атанған кездері аз емес. Олардың арасында халыққа әнімен танылып, кейін заң шығарушы органда қызмет еткен белгілі тұлғалар бар.
Қазақстанда қай әншілер депутат болды? Олардың саясаттағы жолы қалай өрбіді? Осыған дейін депутаттық мандат алған өнер өкілдеріне шолу жасап көрейік.
Бекболат Тілеухан
Қазақстандағы "әнші-депутат" дегенде көпшіліктің есіне алғаш түсетін тұлғалардың бірі – Бекболат Тілеухан.
Ол халық әндері мен термелерді орындаушы ретінде көпшілікке ерте танылды. Кейін мемлекеттік қызметке ауысып, саясатқа араласа бастады.
Бекболат Тілеухан алғаш рет 2003 жылы Парламент Мәжілісінің III шақырылымының депутаты болды. Кейін IV шақырылымда да депутаттық қызметін жалғастырды. Жалпы ол 2004-2021 жылдар аралығында төрт шақырылымда Мәжіліс депутаты болып үлгерген. 2021 жылдың желтоқсанында депутаттық өкілеттігін мерзімінен бұрын тоқтатты.
Нұрлан Өнербаев
"Қарағым-ай", "Сағыныш", "Сұлулық" секілді әндерімен танылған Нұрлан Өнербаев та бір кезеңде сахнаны саясатпен қатар алып жүрген.
Өнербаев әншілікпен ғана шектелмей, Қазақ радиосы мен отандық телерадио саласында басшылық қызметтер атқарды. Сондай-ақ Президент оркестрінің әншісі болды.
2007-2008 жылдары Алматы қаласының мәдениет саласын басқарған Нұрлан Өнербаев кейін Парламентке келді.
2008-2011 жылдары ол Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің IV шақырылым депутаты болды. Мәжілісте әлеуметтік-мәдени даму бағытындағы мәселелермен айналысқан.
Депутаттық қызметінен кейін Нұрлан Өнербаев қайтадан шығармашылыққа ден қойды.
Нұрлан Әлімжанов
Әнші, актер және композитор Нұрлан Әлімжанов та Мәжіліс депутаты болған өнер адамдарының қатарында.
Ол көрерменге бірқатар фильмдер мен телехикаялар арқылы танылды. Әсіресе Нұрсұлтан Назарбаевтың жастық шағын сомдағаннан кейін кең аудиторияға белгілі болды. Сонымен бірге Әлімжанов әнші және композитор ретінде де шығармашылықпен айналысты.
2019 жылғы тамызда Нұрлан Әлімжановқа сол кездегі Nur Otan партиясының тізімі бойынша Мәжіліс депутатының мандаты берілді. Кейін ол депутат ретінде ант қабылдап, Мәжілістің Әлеуметтік-мәдени даму комитетінің құрамына кірді.
Парламентке келген кезде Әлімжанов мәдениет, кино, авторлық құқық және қазақ эстрадасына қатысты мәселелерді көтеруге ниетті екенін айтқан.
Депутат болуға талпынған әншілер де аз емес
Қазақстандық шоу-бизнес өкілдерінің барлығы депутаттық мандатқа қол жеткізген жоқ.
Мәселен, 2016 жылғы Мәжіліс сайлауы қарсаңында сол кездегі "Нұр Отан" партиясының кандидаттары арасында Қайрат Нұртас пен Жанар Дұғалова да болды. Тізімге актер әрі әнші Нұрлан Әлімжанов және белгілі спортшылар да енгізілген еді.
Қайрат Нұртас сол кезде депутат болған жағдайда қазақ тілі, мәдениет және ауыл-аймақтағы өнер адамдарына қолдау көрсету мәселелерін көтергісі келетінін айтқан. Алайда партия кандидаттарының тізіміне кіру автоматты түрде депутат атану дегенді білдірмейтін.
Сондықтан "депутаттыққа кандидат болған" және нақты депутаттық мандат алған өнер адамдарын ажырата қараған дұрыс.