Премьер-министр Олжас Бектенов Қазақстандағы әлеуметтік қолдау жүйесін өзгерту қажеттігін айтты. Оның сөзінше, мемлекеттік көмекті азаматтың белгілі бір санатқа жатуына ғана емес, нақты материалдық жағдайына қарай беру тәсіліне көшу қажет, деп хабарлайды Arasha.kz.
Бұл мәселе депутат Наталья Годунованың республикалық бюджет тапшылығына қатысты сауалына жауап барысында көтерілген.
Депутат Үкіметтің бюджет тапшылығын 2027 жылғы 4,6 трлн теңгеден 2029 жылы 1 трлн теңгеге дейін қысқарту жоспарына назар аударып, оған қандай тетіктер арқылы қол жеткізілетінін сұраған.
Бектеновтің айтуынша, Үкімет тапшылықты қысқарту үшін екі негізгі бағытқа сүйенеді: бюджет кірістерін арттыру және шығыстарды оңтайландыру.
Әлеуметтік көмек қалай өзгеруі мүмкін?
Премьер-министр әлеуметтік шығыстарды оңтайландыру кезінде көмекті нақты мұқтаж азаматтарға бағыттау маңызды екенін атап өтті.
Оның түсіндіруінше, қазіргі жүйеде азаматтың нақты табысы мен материалдық жағдайына қарамастан, белгілі бір санатқа жатқаны үшін әлеуметтік төлем алу мүмкіндігі бар.
Мысал ретінде көпбалалы отбасылар аталған. Бектеновтің пікірінше, материалдық жағдайы жақсы және өзін-өзі қамтамасыз ете алатын отбасыларға мемлекеттік қолдауды бұрынғыдай бірдей көлемде беру тәсілін қайта қарастыру қажет.
Ал табысы төмен, қиын жағдайға тап болған азаматтарға көмек сақталып, олардың өздігінен күнкөрісін қамтамасыз етуіне жағдай жасалуы тиіс.
Осылайша, әңгіме көпбалалы отбасыларға берілетін барлық көмекті алып тастау туралы емес, әлеуметтік қолдауды отбасының нақты мұқтаждығына қарай бөлудің жаңа тәсілі туралы болып отыр.
Жаңа тәсіл қашан енгізіледі?
Үкіметтің жоспары бойынша мұқтаждыққа негізделген әлеуметтік қолдау қағидаты 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап толық көлемде енгізілуі мүмкін.
Бектенов мемлекеттік көмекті адамның ұзақ уақыт бойы тек төлемге тәуелді болып қалуына емес, қиын жағдайдан шығуына көмектесетін құрал ретінде қарастыру қажет екенін айтқан.
Премьер-министрдің бағалауынша, әлеуметтік қолдау жүйесіндегі өзгерістер нәтижесінде 2027 жылы шамамен 700 млрд теңге үнемдеуге болады. Үш жыл ішінде үнем көлемі 2,5 трлн теңгеге жуықтауы мүмкін.
Бюджет шығыстары да қысқартылып жатыр
Бектенов бюджет шығыстарын оңтайландыру жұмыстары қазірдің өзінде жүріп жатқанын айтты.
2027 жылға мемлекеттік органдар жалпы сомасы 36,9 трлн теңгеге бюджет өтінімдерін берген. Алайда Үкімет шығыстарды 30,2 трлн теңге көлемінде жоспарлаған. Яғни сұралған қаражат шамамен 6,7 трлн теңгеге қысқартылған.
Ресми бюджет жобасында 2027 жылғы республикалық бюджет шығыстары 30,2 трлн теңге деп көрсетілген. Оның 10,5 трлн теңгесі әлеуметтік салаға бағытталмақ.
Үкімет кірісті де арттырмақ
Премьер-министрдің айтуынша, шығындарды қысқартумен қатар бюджет кірістерін өсіру көзделіп отыр.
Жоспар бойынша кірістер 2027 жылғы 19,9 трлн теңгеден 2029 жылы 23,4 трлн теңгеге дейін артуы мүмкін.
Бұған экономикалық өсім, салық салынатын базаның кеңеюі және салықтық әкімшілендіруді жетілдіру арқылы қол жеткізу жоспарланған.
Үкімет 2027–2029 жылдарға арналған бюджетте макроэкономикалық тұрақтылықты сақтау, әлеуметтік міндеттемелерді орындау және бюджет қаражатын тиімді пайдалану негізгі басымдықтар болатынын бұған дейін де мәлімдеген.
