Чикаго университетінің профессоры Роберт Пейп «The Diary Of A CEO» бағдарламасына берген сұхбатында Иран мен АҚШ арасындағы қақтығыстың жаңа, ең қауіпті кезеңге өткенін мәлімдеді. Сарапшының пікірінше, Вашингтонның Иранды әлсіретуге бағытталған әрекеттері кері нәтиже беріп, Тегеранның аймақтағы позициясын нығайта түскен, деп хабарлайды Arasha.kz.
Әуе соққыларының тиімсіздігі және «ядролық алтын»
Профессор Пейптің айтуынша, АҚШ-тың «Полночный молот» (Operation Midnight Hammer) сияқты әуе науқандары Иранның ядролық нысандарын қиратқанымен, байытылған уранның өзін жоя алмады. Ол бұл жағдайды алтын шаюмен салыстырды: «Сіз алтын шаятын табақты немесе өзенді қиратуыңыз мүмкін, бірақ алтынның өзіне (байытылған уранға) зақым келе қоймайды; ол тек үйінді астында қалады».
Иран билігі өздерінің дрон арсеналдары мен зымырандарын жер астындағы терең үңгірлерде жасырып үлгергендіктен, тіпті технологиялық тұрғыдан жоғары АҚШ әуе күштері бұл шабуылдарды толық тоқтата алмай отыр. Бұл Тегеранға Ормуз бұғазындағы кеме қатынасын бақылауда ұстауға және өз мүддесін қорғауға мүмкіндік беруде.
Израиль – дипломатиялық «кедергі» рөлінде
Сұхбат барысында Израильдің қақтығыстағы рөліне ерекше назар аударылды. Профессор Пейп Израильді дипломатиялық шешімдерге кедергі жасаушы (spoiler) деп атады. Мәселен, 2026 жылдың 17 наурызында Израиль әуе соққысы арқылы Иранның ұлттық қауіпсіздік кеңесінің бұрынғы хатшысы Али Лариджанидің көзін жойған. Дональд Трамптың айтуынша, Лариджани 10 тармақтан тұратын бейбіт келісім бойынша негізгі байланыс тұлғасы болған және бұл қастандық тарихи келісімге келу мүмкіндігін нөлге теңестірген.
Экономикалық тұзақ: Мұнай мен инфляция
Иран мен Ресейдің жақындасуы АҚШ пен Еуропа үшін үлкен экономикалық қатер төндіруде. Егер бұл екі ел әлемдік мұнай нарығындағы өз үлестерін (шамамен 30%) бірігіп бақылайтын болса, бұл жаһандық экономиканы тұншықтыруы мүмкін. Қазірдің өзінде АҚШ-та жанармай бағасының өсуі байқалуда, бұл өз кезегінде инфляцияның артуына және әлеуметтік бағдарламалардың қысқаруына әкеп соғуы ықтимал.
Болашақ екі жол: Құрлықтағы соғыс немесе жаңа держава
Роберт Пейп қазіргі жағдайда АҚШ-тың алдында тек екі жол қалғанын айтады:
Құрлықтағы операция (3-кезең): Иранның мұнай кен орындарын басып алу немесе ядролық материалды қолмен тартып алу үшін жауынгерлерді жіберу. Алайда, бұл кем дегенде алты айлық қанды соғысқа ұласып, АҚШ-тың Вьетнамдағыдай үлкен шығынға ұшырауына әкелуі мүмкін.
Иранның әлемдік төртінші держава ретінде мойындалуы (4-кезең): Егер АҚШ шегінетін болса, Иран Ресей және Қытаймен бір сапта тұратын, ядролық қаруы бар жаңа әлемдік билік орталығына айналады.
Профессордың пайымдауынша, Иран халқы АҚШ Президентінің «бүкіл цивилизацияны жойып жіберу» туралы қоқан-лоқысынан кейін өз үкіметінің төңірегіне топтаса түскен. Енді тіпті демократияны қолдайтын топтардың өзі АҚШ-тың ядролық шантажынан қорғану үшін Иранның ядролық қару жасауын қолдауы мүмкін.
Қазіргі таңда АҚШ-тың Таяу Шығыстағы әскери базалары «оңай нысанаға» айналып, НАТО одақтастары бұл соғысқа қатысудан бас тартып жатқан тұста, Вашингтон стратегиялық тығырыққа тірелді. Сұхбат соңында сарапшы жағдайдың ай сайын нашарлап бара жатқанын және тез арада дипломатиялық шешім табылмаса, салдары бүкіл адамзат үшін ауыр болатынын ескертті.
