Польшада үкімет пен Конституциялық трибунал басшылығы арасындағы текетірес ушығып, елде саяси дағдарыс қаупі күшейді. Билік екі жоғары лауазымды судьяны қылмыстық жауапкершілікке тартуға әрекеттенсе, қарсы тарап мұны мемлекеттік төңкеріс әрекеті деп бағалады. Варшавада наразылық басталып, полиция үш адамды ұстады, деп хабарлайды Arasha.kz.
Оқиға 30 қазанда Польша астанасы Варшавада болған. Елдің Конституциялық трибуналы төңірегіндегі ұзаққа созылған дау сот басшылығын қызметінен шеттету туралы шешімнен кейін жаңа деңгейге көтерілді.
Польшаның әділет министрі әрі бас прокуроры Вальдемар Журек Конституциялық трибунал төрағасы Богдан Свенчковский мен оның орынбасары Бартош Соханьскийдің судьялық иммунитетін алып тастауды сұраған.
Бұл қадам оларға қатысты қылмыстық қудалауды бастауға мүмкіндік беруі тиіс.
Министрдің пікірінше, аталған лауазымды тұлғалар соттың қалыпты жұмыс істеуіне кедергі келтіріп, парламент сайлаған судьялардың өз міндеттерін атқаруына мүмкіндік бермеген.
Биліктің әрекетінен кейін Конституциялық трибунал ғимаратының алдына наразылық білдірушілер жиналды. Олардың арасында оппозициялық «Құқық және әділет» партиясын қолдаушылар мен саясаткерлер болған.
Наразылық кезінде жиналғандардың бір бөлігі полиция қоршауынан өтуге тырысқан. Кейбір демонстранттар тәртіп сақшыларына түрлі заттар лақтырған. Оқиға орнына арнайы жабдықталған полиция бөлімшелері тартылып, үш адам ұсталды. Конституциялық трибуналдың бұрынғы басшылығын қолдайтын тарап бұл әрекеттерді заңсыз деп бағалады.
Олардың мәлімдеуінше, Богдан Свенчковский мен Бартош Соханьский өз қызметтерін заңды түрде атқарып келген және оларды осындай жолмен шеттетуге болмайды. Тіпті трибуналдың әлеуметтік желідегі мәлімдемесінде болған жағдай «мемлекеттік төңкеріс әрекеті» ретінде сипатталды. Алайда бұл – сот басшылығын қолдайтын тараптың саяси-құқықтық бағасы. Мұндай айыптау сот шешімімен расталған жоқ.
Сот төңірегіндегі жанжалға байланысты Польша президенті Кароль Навроцкий де шұғыл шешім қабылдады. Ол Сенегалға бағыт алған сапарын жол үстінде тоқтатып, Польшаға қайтты. Президенттің бұл шешімі елдегі Конституциялық трибуналға қатысты даудың ушығуымен байланысты болды.
Ал премьер-министр Дональд Туск үкіметтің әрекетін сот жүйесіндегі заң үстемдігін қалпына келтіру қажеттігімен түсіндірді. Оның пікірінше, бұрынғы билік тұсында жүргізілген өзгерістер елдің сот жүйесіне кері әсер еткен.
Қазіргі саяси текетірестің тамыры бірнеше жыл бұрынғы оқиғаларға барып тіреледі. 2015–2023 жылдары Польшада «Құқық және әділет» партиясы билік жүргізді. Осы кезеңде Конституциялық трибуналға судьялар тағайындау тәртібі үлкен дауға айналды. Кейін Еуропаның жоғары сот органдары бірқатар тағайындаудың заңдылығына қатысты мәселелерді анықтады.
2023 жылы билікке келген Дональд Туск үкіметі сот жүйесін саяси ықпалдан арылтып, оның тәуелсіздігін қалпына келтіруге уәде берген. Алайда реформаларды жүзеге асыру барысында жаңа билік пен оппозиция арасында келіспеушіліктер сақталып отыр. Қазіргі президент Кароль Навроцкий де парламент сайлаған бірқатар судьяның ант қабылдауына қарсылық білдірген. Еуропа Кеңесінің Венеция комиссиясы президентке судьялардың қызметке кірісуіне мүмкіндік беруді ұсынған.
